سيد محمد حسن مرعشى شوشترى
37
ديدگاه هاى نو در حقوق كيفرى اسلام ( فارسى )
منافع و مصالح خود دست يابد ، خواه آن مصالح و منافع ، شخصى و خصوصى باشند و يا عمومى و نوعى . از آنجايى كه دين مقدس اسلام دين فطرت است ، نسبت به منافع و مصالح شخصى و نوعى انسانها كاملًا توجه داشته و قوانينى را كه وضع فرموده است ، به منظور رسيدن به اين اهداف و مصالح عاليه بوده است . از روايات وارده در باب ولايت و حكومت و معاملات اعم از عقود و ايقاعات ، و كليه حقوق اعم از حقوق اللَّه و حقوق الناس توجه شارع مقدس نسبت به منافع و مصالح به خوبى معلوم مىگردد . بلكه بدون ترديد مىتوان گفت دسترسى به منافع و مصالح از اهداف عاليه كليه افراد بشر و اديان آسمانى و غير آسمانى و مكتبهاى سياسى و غير سياسى مىباشد . كليه قوانين بشرى به منظور رسيدن و دست يافتن به مصالح فردى و نوعى بوده است ، لكن محل اختلاف بين مكتبهاى مختلف طرز تفكر مكتبهاى مذكور و اختلاف بينش آنان در تشخيص مصالح و منافع عاليه انسانها بوده است ، و گرنه در اصل لزوم مصلحت و رعايت منافع بشرى هيچگونه اختلافى بين آنان وجود نداشته و نخواهد داشت . مصالح و منافع از نظر اسلام به دو قسم تقسيم مىشوند ، دنيوى و اخروى . از آنجايى كه دين مبين اسلام دينى است كامل و جامع به منظور تأمين سعادت بشر در دنيا و آخرت به دو دسته از مصالح توجه داشته است . يك دسته از مصالح ، مصالح اخروى هستند و دسته ديگر از مصالح ، مصالح دنيوى را تشكيل مىدهند . بايد توجه داشت كه اين تقسيمبندى به اين منظور نيست كه گفته شود مصالح دنيوى با مصالح اخروى مغايرت دارند ، زيرا مصالح دنيوى كه موجب سعادت انسانها در دنيا مىباشند با مصالح اخروى سرشته و عجين هستند . بنابراين اگر انسان بتواند مصالح دنيوى خود را بدست آورد و خود را بدست آورد و خود را در دنيا سعادتمند سازد قطعاً به سعادت اخروى خواهد رسيد و يكى از تفاوتهاى اساسى كه بين مصالح از نظر اسلام و مصالحى كه در مكاتب غير الهى مطرح است همين امر مىباشد . در مكتبهاى غير الهى كليه قوانين و مقررات كه بر اساس حفظ مصالح و منافع جامعه وضع مىگردد فقط مقصود و منظور از آنها اين است كه انسانها به به منافع مادى و دنيوى خود دست يابند و عقايد مذهبى و قوانين و مقررات الهى در وضع قوانين آنان به هيچوجه دخالتى ندارد ، اما قوانين و مقررات اسلامى و دينى لازم است با اهداف اعتقادى و موازين شرعى هماهنگ بوده و با اصول كلى اسلامى موافقت داشته باشند . 2 - 1 - آيا احكام در اسلام امور ثابت و لايتغيرى هستند ؟ بسيارى از انديشمندان معتقدند كه مصالح و مفاسد از نظر اسلام امور ثابتى هستند و